*जागतिक साहित्य कला व्यक्तित्व विकास मंचच्या सन्मा सदस्या ज्येष्ठ लेखिका कवयित्री राधिका भांडारकर लिखित अप्रतिम लेख*

*सरत्या श्रावणातील आठवणी*

श्रावण कधी आला आणि कधी सरला ते कळलंच नाही. दारातल्या तुळशीवर अजूनही पावसाचे थेंब मोत्यांसारखे लुकलुकत आहेत, आकाशात ढगांची लगबग सुरू आहे आणि अंगणातल्या ओल्या मातीचा गंध अजूनही मनाला भुरळ घालतोय. पण कॅलेंडर सांगतंय, श्रावण आता निरोपाच्या वाटेवर आहे.

श्रावण सरताना मला नेहमी माझं बालपण आठवतं.

तेव्हा श्रावण म्हणजे फक्त महिना नव्हता; तो जणू आनंदाचा उत्सवच होता. सकाळी आईच्या स्वयंपाकघरातून येणारा सुगंध, श्रावणी शनिवार आणि श्रावणी सोमवारची ती सूर्यास्तापूर्वीची हिरव्यागार केळीच्या पानावरची जेवणं, देवघरातला धूप, ओल्या केसांनी देवापुढे उभं राहिलेलं आईचं प्रसन्न रूप आणि बाहेर कोसळणारा पाऊस…

दिवसाची सुरुवातच वेगळी असायची.

श्रावणी सोमवारच्या दिवशी घरात विशेष उत्साह असायचा. शिवामूठीसाठी आई पहाटेच उठायची. तांदूळ, मूग, तीळ, जवस… त्या छोट्याशा मूठीत भक्तीबरोबरच आईची श्रद्धाही सामावलेली असायची.

मंगळागौरीचे दिवस तर वेगळेच!

घरातल्या बायकांच्या हास्याने आणि गाण्यांनी रात्री जिवंत व्हायच्या. फुगड्या, झिम्मा, फेर धरून खेळले जाणारे खेळ… कुणाचा पदर सुटायचा, कुणाची फुलांची वेणी विस्कटायची; पण हसण्याला मात्र पारावर नसायचा.

आजच्या काळात सगळं काही आहे—सुविधा आहेत, वेळ वाचवणारी साधनं आहेत, गाणी मोबाईलवर आहेत; पण त्या सामूहिक आनंदाची ऊब मात्र कुठेतरी कमी झाल्यासारखी वाटते.

श्रावणातला पाऊसही आठवतो.

खिडकीत बसून पावसाच्या सरी मोजायच्या. रस्त्यावरून वाहणारं पाणी पाहत राहायचं. कधी अचानक ऊन यायचं आणि त्याच क्षणी आकाशात इंद्रधनुष्य उमटायचं. त्या सात रंगांकडे पाहताना मनही नकळत रंगून जायचं.

आता श्रावण येतो, जातो; पण पाऊस तसाच असतो का?

कदाचित पाऊस बदललेला नसतो.

बदललेलो असतो आपण.

पूर्वी पावसाची सर आली की अंगणात धावून जाणारं मन आता खिडकीतूनच पाऊस पाहतं. पूर्वी सण म्हणजे घरभरची लगबग होती; आता सण कॅलेंडरवरच्या एका तारखेपुरता उरतो. पूर्वी नाती जवळ होती; आता ती मोबाईलच्या पडद्यावर भेटतात.

तरीही श्रावण मनाला दरवर्षी एक सुंदर भेट देऊन जातो ; आठवणींची.

जुन्या गाण्यांची, आईच्या हातच्या पदार्थांची, मैत्रिणींबरोबरच्या हसण्याची, पावसात भिजलेल्या वाटांची, देवघरातल्या निरांजनाची…

आणि आता तो निरोप घेऊ लागला की मनाच्या ओठांवर नकळत चार ओळी येतात

सरता सरता श्रावणा,

मनात दाटती सरी,

ओल्या मातीच्या गंधातून

आठवणी येती घरी.

जा श्रावणा, हसत जा तू,

पुन्हा लवकर ये रे…

तुझ्या ओल्या आठवणी घेऊन

मन माझेही भिजू दे रे!

श्रावण सरतोय म्हणून मनात थोडी हुरहूर आहे. पण त्याच वेळी समाधानही आहे—या वर्षीही त्याने मनाच्या कप्प्यात काही नवे क्षण ठेवले आहेत.

आता भाद्रपदाची चाहूल लागेल. गणपतीच्या आगमनाची तयारी सुरू होईल. ढोल-ताशांचा नाद ऐकू येईल.

श्रावण मात्र मागे वळून पाहत राहील…

आणि आपणही.

कारण काही ऋतू कॅलेंडरवर संपतात;

पण मनातले त्यांचे दिवस कधीच संपत नाहीत.

*राधिका भांडारकर*