*काव्यप्रेमी महाराष्ट्र समूहाचे सन्मा सदस्य ज्येष्ठ लेखक कवी भूमिपुत्र वाघ लिखित अप्रतिम लेख*

*स्वच्छतेच्या प्रवाहाकडे माणूसपण ओळखताना..*

“पाणी हेच जीवन” ही म्हण आपण अनेकदा ऐकतो. परंतु पाण्याचे खरे महत्त्व समाजाला तेव्हा समजते जेव्हा पाण्याची टंचाई निर्माण होते. आज महाराष्ट्रासह देशातील अनेक भागांमध्ये पाणी संवर्धन, नदी-नाले स्वच्छता आणि घाट स्वच्छता याबाबत जनजागृती वाढत आहे. ही एक अत्यंत सकारात्मक बाब आहे.

सध्या अनेक ठिकाणी नागरिक, सामाजिक संस्था, युवक मंडळे आणि स्वयंसेवी संघटना एकत्र येऊन नदीघाट, तलाव, ओढे आणि जलस्रोत स्वच्छ करण्याचे काम करत आहेत. वर्षानुवर्षे साचलेला कचरा, प्लास्टिक आणि गाळ काढून जलस्रोतांना नवसंजीवनी देण्याचा प्रयत्न सुरू आहे. या कामामुळे केवळ पाण्याची गुणवत्ता सुधारत नाही तर पर्यावरणाचेही संरक्षण होते.

विशेष आनंदाची बाब म्हणजे या उपक्रमांमध्ये युवा पिढी मोठ्या उत्साहाने सहभागी होत आहे. मोबाईल आणि सोशल मीडियाच्या जगात रमणारी तरुणाई आता श्रमदानाचे महत्त्व ओळखू लागली आहे. सुट्टीच्या दिवशी अनेक युवक-युवती नदी, तलाव आणि घाट स्वच्छ करण्यासाठी स्वतःहून पुढे येत आहेत. त्यांचे हे कार्य समाजासाठी प्रेरणादायी आहे.

श्रमदान ही केवळ काम करण्याची प्रक्रिया नसून ती समाजाप्रती असलेल्या जबाबदारीची जाणीव आहे. जेव्हा एखादा युवक आपल्या हाताने कचरा उचलतो, नदीचा घाट स्वच्छ करतो किंवा झाडे लावतो, तेव्हा तो केवळ पर्यावरण संवर्धन करत नसतो तर माणूसपणाची खरी ओळख निर्माण करत असतो. स्वच्छतेच्या या प्रवाहातून सामाजिक एकता, सहकार्य आणि संवेदनशीलता वाढत आहे.

आजची गरज आहे की प्रत्येक नागरिकाने पाण्याचे महत्त्व समजून घ्यावे आणि जलस्रोतांच्या संरक्षणासाठी आपला सहभाग नोंदवावा. शासनाच्या योजनांसोबत लोकसहभागही तितकाच महत्त्वाचा आहे. प्रत्येक गावात, प्रत्येक शहरात स्वच्छता आणि जलसंवर्धनाची चळवळ उभी राहिली तर भविष्यातील पाणी संकट मोठ्या प्रमाणात कमी होऊ शकते.

स्वच्छ घाट, स्वच्छ नदी आणि स्वच्छ पर्यावरण ही केवळ विकासाची नव्हे तर संस्कृतीचीही ओळख आहे. स्वच्छतेच्या या प्रवाहाकडे पाहताना आपण खऱ्या अर्थाने माणूसपण ओळखत आहोत. समाजहितासाठी श्रमदान करणारे हात आणि पर्यावरण वाचवण्यासाठी पुढे येणारी युवा पिढी हीच आपल्या उज्ज्वल भविष्यातील आशा आहे.

चला, आपणही एक पाऊल पुढे टाकूया—पाणी वाचवूया, जलस्रोत स्वच्छ ठेवूया आणि माणुसकीचा हा प्रवाह अखंड वाहता ठेवूया.

सामाजिक बदलाच्या पाणी संवर्धनाच्या साठी प्रत्येकाने दोन पावलं पुढे चालण्याची अत्यंत आवश्यक आहे येणारा काळा पाणी बचतीसाठीच असेल जल जंगल संवर्धनाचा असेल आणि माणूसपण जपण्याचा असेल यात आपली भागीदारी जास्त हवीच.