*संस्थापक अध्यक्ष महाकवी कालिदास प्रतिष्ठान पुणे, लेखक कवी वि. ग. सातपुते लिखित “अनवट वाट” या कवितेचे लेखक श्री.बी. एन. रकटके यांनी केलेलं रसग्रहण*
*अनवट वाट*
〰️〰️〰️〰️
भावनांच्या अनवट वाटावरुनी
मी शब्दाशब्दातूनी दरवळतो
ध्यास एक निष्पाप जीवाला
कधी स्वरगंगेचा सूर गवसतो
हृदयस्थ पाझर जणू दवबिंदूं
अलवार मी ओंजळीत झेलितो
ती अगम्य अगाध लाघव वेळा
मी पापणीत मिटवूनी तृप्ततो
अंतराचा अद्भुत आवेग अनावर
अदृश्य सुखाला गीतात गुंफीतो
गंगेच्या घाटावरचा वृक्षराज तो
पारावरी झुळुझुळु डुलत राहतो
राऊळाच्या सोज्वळ गाभारी
नंदादीप मंदमंद तेवत असतो
✒️ कवी: वि. ग. सातपुते, पुणे
“भावनांच्या अनवट वाटावरुनी
मी शब्दाशब्दातूनी दरवळतो”
→ भावनांची वाट ही नेहमीची नाही, थोडी अनोखी आहे. त्या वाटेवर चालताना कवी आपल्या शब्दांमधून भावना सुगंधासारख्या पसरवत आहे.
“ध्यास एक निष्पाप जीवाला
कधी स्वरगंगेचा सूर गवसतो”
→ एका निरागस, शुद्ध भावनेचा ध्यास घेतल्यावर कधी कधी स्वरांची गंगा वाहू लागते—म्हणजे अंतःकरणातून सहज संगीत/कविता जन्माला येते.
“हृदयस्थ पाझर जणू दवबिंदूं
अलवार मी ओंजळीत झेलितो”
→ हृदयातून उमटणाऱ्या भावना दवबिंदूसारख्या नाजूक आहेत. कवी त्या खूप जपून, प्रेमाने स्वीकारतो.
“ती अगम्य अगाध लाघव वेळा
मी पापणीत मिटवूनी तृप्ततो”
→ काही क्षण असे असतात जे शब्दात मावणार नाहीत. ते क्षण कवी डोळे मिटून मनात साठवतो आणि त्यातून समाधान मिळवतो.
“अंतराचा अद्भुत आवेग अनावर
अदृश्य सुखाला गीतात गुंफीतो”
→ अंतर्मनातील ओढ, तगमग आवरता येत नाही. त्या दिसत नसलेल्या सुखाला कवी गाण्याच्या/कवितेच्या रूपात गुंफतो.
“गंगेच्या घाटावरचा वृक्षराज तो
पारावरी झुळुझुळु डुलत राहतो”
→ गंगेच्या काठावरचा भव्य वृक्ष जसा वाऱ्यावर हलकेच डोलत राहतो, तशी ही भावना शांत, सातत्यपूर्ण आणि पवित्र आहे.
“राऊळाच्या सोज्वळ गाभारी
नंदादीप मंदमंद तेवत असतो”
→ मंदिराच्या पवित्र गर्भगृहात जसा नंदादीप शांतपणे तेवत असतो, तशी कवीच्या अंतःकरणात श्रद्धा, प्रेम आणि शांत आनंद अखंड जळत राहतो.
एकूण भावार्थ :
ही कविता म्हणजे अंतर्मनातील शुद्ध, अलवार, आध्यात्मिक आनंदाचा प्रवास आहे. प्रेम, भक्ती, कला आणि शांत समाधी—हे सगळे एका सूक्ष्म अनुभूतीत गुंफलेले आहेत. बाहेर काही गोंधळ नाही; आत मात्र नंदादीपासारखी अखंड ज्योत आहे.
*🖊️रसग्रहण: बी एन रकटके, पुणे*👇
