विटे (प्रदीप जोशी, ज्येष्ठ पत्रकार)
प्रसिद्ध अभिनेत्री साधना यांचा जन्म २ सप्टेंबर १९४१ रोजी कराची येथे झाला. भारताच्या फाळणीनंतर त्यांचे कुटुंब मुंबईत आले. लहानपणापासूनच चित्रपटांची आवड असलेल्या साधना यांनी आपल्या स्वप्नांचा पाठपुरावा केला आणि अवघ्या काही वर्षांत त्या हिंदी चित्रपटसृष्टीतील सर्वाधिक लोकप्रिय अभिनेत्री बनल्या.
लहानपणापासूनच चित्रपटांविषयी आकर्षण असलेल्या साधना यांना १९६० मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘लव्ह इन सिमला’ या चित्रपटातून मोठी संधी मिळाली. या एका चित्रपटाने त्यांना रातोरात लोकप्रियतेच्या शिखरावर पोहोचवले. त्यानंतर ‘हम दोनो’, ‘असल-नकली’, ‘मेरे मेहबूब’, ‘वो कौन थी?’, ‘आरजू’, ‘मेरा साया’, ‘अनीता’ आणि ‘एक फूल दो माली’ यांसारख्या चित्रपटांनी त्यांना हिंदी चित्रपटसृष्टीतील आघाडीच्या अभिनेत्रींच्या रांगेत आणून उभे केले. ‘लव्ह इन सिमला’, ‘मेरे मेहबूब’, ‘वो कौन थी?’, ‘आरजू’, ‘मेरा साया’, ‘एक फूल दो माली’ यांसारख्या अनेक सुपरहिट चित्रपटांतून त्यांनी अविस्मरणीय भूमिका साकारल्या.
साधना यांच्या अभिनयाची खासियत म्हणजे त्यांच्या डोळ्यांतून व्यक्त होणाऱ्या भावना. प्रेम, विरह, गूढता, वेदना किंवा आनंद—प्रत्येक भावना त्यांनी अत्यंत सहजतेने पडद्यावर साकारली. ‘वो कौन थी?’ आणि ‘मेरा साया’ मधील त्यांच्या रहस्यमय भूमिका आजही हिंदी चित्रपटसृष्टीतील मैलाचा दगड मानल्या जातात. त्यांच्या नावाने प्रसिद्ध झालेला “साधना कट” हा हेअरस्टाईल त्या काळात प्रचंड लोकप्रिय झाला. “साधना कट” हा केवळ हेअरस्टाईल नव्हता, तर त्या काळातील लाखो तरुणींसाठी एक फॅशन क्रांती होती. देशभरातील लाखो तरुणींनी हा लूक स्वीकारला आणि साधना एक अभिनेत्रीच नव्हे, तर फॅशन आयकॉन बनल्या.
१९६६ मध्ये त्यांनी दिग्दर्शक आर. के. नय्यर यांच्याशी विवाह केला. त्यानंतर काही काळ त्यांनी चित्रपटांत काम केले, मात्र प्रकृतीच्या तक्रारींमुळे त्यांनी हळूहळू चित्रपटसृष्टीपासून दूर राहण्याचा निर्णय घेतला. अनेक वर्षे त्यांनी थायरॉईडच्या आजाराशी धैर्याने सामना केला, पण त्यांच्या चेहऱ्यावरील आत्मविश्वास आणि हसू कधीच कमी झाले नाही.
२५ डिसेंबर २०१५ रोजी त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. पण त्यांचं सौंदर्य, अभिनय आणि पडद्यावरील जादू आजही चाहत्यांच्या हृदयात जिवंत आहे. साधना म्हणजे केवळ एक अभिनेत्री नव्हत्या, तर एका संपूर्ण पिढीच्या स्वप्नांची, सौंदर्याची आणि अभिजात अभिनयाची ओळख होत्या. त्यांच्या डोळ्यांतील भाव, चेहऱ्यावरील निरागसता आणि पडद्यावरील सहज वावर यामुळे त्या कायमच प्रेक्षकांच्या मनात घर करून राहिल्या.
आजच्या पिढीने कदाचित त्यांचे चित्रपट मोठ्या पडद्यावर पाहिले नसतील, पण जेव्हा जेव्हा भारतीय चित्रपटसृष्टीतील सर्वोत्तम अभिनेत्रींचा उल्लेख होईल, तेव्हा साधना यांचं नाव अत्यंत आदराने घेतलं जाईल. कारण त्या एका अभिनेत्री नव्हत्या… त्या एका युगाचं सौंदर्य होत्या, एका पिढीचं स्वप्न होत्या आणि भारतीय सिनेसृष्टीच्या सुवर्णकाळाचं अजरामर प्रतीक होत्या.
आज त्यांच्या जयंतीनिमित्त त्या महान अभिनेत्रीला विनम्र अभिवादन!
