*काव्यप्रेमी महाराष्ट्र साहित्य समूहाचे सन्मा सदस्य ज्येष्ठ लेखक कवी भूमिपुत्र वाघ लिखित अप्रतिम लेख*

*आपुलकी हरवलेलं मोबाईल तंत्रज्ञान*

मित्रांनो रोजच्या व्यवहारातला, वापरातला विषय आपण आज समजून घेणार आहोत.जो सर्वांना माहिती आहे. आज मोबाईल आपल्या हातात आहे; पण कधी कधी असे वाटते की आपणच मोबाईलच्या हातात गेलो आहोत.

पूर्वी घरात माणसं एकत्र बसायची. आज घरात माणसं आहेत, पण प्रत्येकजण आपल्या-आपल्या मोबाईलच्या छोट्याशा पडद्यामध्ये बंदिस्त झाला आहे. एकाच खोलीत बसलेले चार माणसे चार वेगवेगळ्या जगात हरवलेली दिसतात.

पूर्वी आई म्हणायची, “बाळा, जेवायला ये.”

आज आईचा मेसेज येतो—“जेवण तयार आहे.”

पूर्वी मित्र भेटण्यासाठी घरापर्यंत यायचे. आता मित्र ऑनलाइन दिसतो, पण भेटत नाही.

पूर्वी दुःख समजून घेण्यासाठी एखादा माणूस आपल्या शेजारी शांतपणे बसायचा. आज दुःखाच्या वेळी मोबाईलवर अनेक संदेश येतात; पण मनाला आधार देणारा हात क्वचितच मिळतो.

मोबाईलने जग जवळ आणले, हे खरे आहे. दूरदेशी असलेली माणसे एका क्षणात बोलू शकतात. संकटात मदत पोहोचवता येते. ज्ञान, शिक्षण आणि माहिती आपल्या हातात आली. पण या सर्व प्रगतीसोबत आपण एक गोष्ट गमावतो आहोत—आपुलकीचा स्पर्श.

‘कसे आहात?’ हा प्रश्न आता अनेकदा फक्त औपचारिक राहिला आहे.

‘मी आहे तुमच्यासोबत,’ असे म्हणणारे शब्द कमी झाले आहेत.

‘काळजी घ्या,’ असे म्हणणाऱ्या आवाजापेक्षा ‘Take care’ हा मेसेज अधिक सहज झाला आहे.

मोबाईल वाईट नाही. तंत्रज्ञान शत्रू नाही. प्रश्न मोबाईलचा नाही; प्रश्न आहे—मोबाईल आपल्या आयुष्याचा मालक झाला आहे का?

आपण मोबाईलचा वापर करावा; पण माणसांचा वापर मोबाईलसाठी करू नये.

कुटुंबातील व्यक्ती समोर बसलेली असताना तिच्याशी बोलण्याऐवजी आपण मोबाईलच्या पडद्याकडे पाहत असू, तर आपल्या हातात तंत्रज्ञान असले तरी आपल्या मनातून माणुसकी निसटत आहे.

कधी कधी मोबाईल बाजूला ठेवा.

आई-वडिलांच्या शेजारी बसा.

मुलांशी मनमोकळेपणाने बोला.

मित्राला मेसेज न करता एकदा फोन करा.

आणि शक्य असेल तर—कधीतरी फोनही न करता त्याच्या घरी जाऊन भेटा.

कारण काही नाती ‘Seen’ झाल्याने जिवंत राहत नाहीत; ती जिवंत ठेवावी लागतात.

काही दुःखांना इमोजी पुरत नाही.

काही आनंदांना ‘Like’ पुरत नाही.

काही नात्यांना फक्त ‘Good Morning’ पुरत नाही.

नात्यांना वेळ हवा असतो, संवाद हवा असतो, सहवास हवा असतो आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे—आपुलकी हवी असते.

आपण मोबाईलमध्ये जग शोधत आहोत; पण आपल्या अगदी जवळ बसलेला माणूस मात्र आपल्याशी बोलण्यासाठी आतुर आहे.

म्हणून तंत्रज्ञान स्वीकारा, पण माणुसकी विसरू नका.

मोबाईल चार्ज करायला आपण रोज वेळ देतो; तसाच आपल्या नात्यांनाही वेळ द्या.

मोबाईलची बॅटरी संपली तर चार्जर मिळतो.

पण नात्यांमधील आपुलकी संपली तर ती पुन्हा मिळवण्यासाठी कधी कधी संपूर्ण आयुष्यही कमी पडते.

मोबाईल आपल्या हातात राहू द्या;

पण माणसं आपल्या मनात राहू द्या.

✒️भूमिपुत्र वाघ, धाराशिव