पुनावळे / पुणे – दिनांक ३ जून रोजी ज्येष्ठ कवी बाबू डिसोजा यांच्या लग्नाची ४४ वर्षे पूर्ण झाली म्हणून त्यांच्या “अंतर्मनीचे भाव तरंग” या प्रथम ईबुक काव्यसंग्रहाचे प्रकाशन संपन्न झाले.

त्यांची तब्येत ठीक नसल्याने त्यांच्या अनिका पिकॅडिली सोसायटी च्या निवासस्थानी झालेल्या घरगुती स्वरूपात ई बुक चे प्रकाशन केले.त्याची पत्नी सौ.माधुरी आणि मुले डॉ.अभिनंदन , ज्येष्ठ स्नुषा उद्योजिका सौ.सुप्रिया, डॉ.साईप्रसाद, इंजि. सौ.पूजा आणि नातवंडे कु.हेरंब,कु.इरा यांनी सहभाग घेतला.

मा.प्रा. डॉक्टर धनंजय भिसे यांनी या पुस्तकाविषयी आपले विचार व्यक्त केले. ते म्हणाले की,”अंतर्मनीचे भाव तरंग : संवेदनशील मनाच्या स्पंदनांचा काव्यमय आविष्कार” आहे.

मराठी साहित्यविश्वात आपल्या संवेदनशील काव्यलेखनाने, वैचारिक लेखनाने आणि मुक्त पत्रकारितेच्या माध्यमातून स्वतंत्र ओळख निर्माण करणारे ज्येष्ठ साहित्यिक बाबू फिलीप डिसोजा कुमठेकर यांचा ‘अंतर्मनीचे भाव तरंग’ हा काव्यसंग्रह मानवी मनातील अनुभूती, भावभावना, विचार आणि जीवनदृष्टी यांचा समृद्ध शब्दाविष्कार आहे. हा संग्रह केवळ कवितांचा संच नाही, तर एका संवेदनशील मनाने जीवनाच्या विविध अंगांना दिलेला अर्थपूर्ण प्रतिसाद आहे.

दौंड येथे २१ ऑक्टोबर १९५५ रोजी जन्मलेल्या बाबू कुमठेकर यांनी बँकिंग क्षेत्रात शाखा व्यवस्थापक म्हणून जबाबदारी पार पाडताना साहित्याची अखंड साधना जपली. कवितालेखन, स्तंभलेखन आणि मुक्त पत्रकारिता या क्षेत्रांत त्यांनी केलेले कार्य त्यांच्या सामाजिक जाणिवेची आणि वैचारिक प्रगल्भतेची साक्ष देते. ‘शब्दझुला’, ‘आवर्त’, ‘आशय’ आणि ‘अस्वस्थ वर्तमानातील मी’ या त्यांच्या पूर्वप्रकाशित काव्यकृतींमधून समकालीन वास्तवाचा शोध घेणारा आणि मानवी मूल्यांशी निष्ठावान राहणारा कवी आपल्याला भेटतो. ‘अंतर्मनीचे भाव तरंग’ हा संग्रह त्या साहित्यप्रवासातील आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा ठरतो.

या संग्रहातील सुमारे ऐंशी कविता विविध विषयांना स्पर्श करतात. प्रेम, माणुसकी, निसर्ग, सामाजिक जाणीव, अध्यात्म, राष्ट्रप्रेम, भाषा-अस्मिता, सामाजिक परिवर्तन, दातृत्व आणि जीवनमूल्ये यांचे बहुआयामी दर्शन या कवितांतून घडते. कवीची भाषा अलंकारिकतेच्या अतिरेकात न जाता साधी, सहज आणि हृदयस्पर्शी आहे. त्यामुळे कविता थेट वाचकांच्या भावविश्वाशी संवाद साधतात.

‘दातृत्व’ ही कविता या संग्रहातील मूल्यप्रधान कवितांपैकी एक महत्त्वाची रचना आहे. दान ही केवळ संपत्तीची उधळण नसून ती मानवतेची सर्वोच्च अभिव्यक्ती आहे, हा संदेश कवी अत्यंत साध्या पण परिणामकारक शब्दांत मांडतो. निष्काम सेवा, परोपकार, जनकल्याण आणि धर्मपालन यांचा सुंदर समन्वय या कवितेत दिसून येतो. दानामागील नैतिक तत्त्वज्ञान उलगडत ही कविता वाचकाला अधिक संवेदनशील आणि सामाजिकदृष्ट्या उत्तरदायी बनवते.

‘देशप्रेमी क्रांतीकारक’ ही कविता भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यातील अमर हुतात्म्यांच्या त्यागाचे स्मरण करून देणारी प्रेरणादायी रचना आहे. राष्ट्रभक्ती, बलिदान, स्वातंत्र्याची तळमळ आणि कर्तव्यनिष्ठा यांसारख्या मूल्यांचे प्रभावी चित्रण या कवितेत आढळते. ही कविता इतिहासाचे केवळ पुनर्कथन करत नाही, तर नव्या पिढीच्या मनात देशप्रेमाची ज्योत प्रज्वलित करते.

संग्रहातील सर्वाधिक विचारप्रवर्तक कवितांपैकी ‘धर्म लेखणीचा’ ही कविता विशेष उल्लेखनीय आहे. समाजातील अंधश्रद्धा, विषमता, अन्याय आणि कालबाह्य रूढींवर प्रहार करण्याचे सामर्थ्य लेखणीत आहे, यावर कवीचा दृढ विश्वास आहे. साहित्यिकाची भूमिका केवळ मनोरंजनापुरती मर्यादित नसून ती सामाजिक परिवर्तनाची प्रेरक शक्ती असली पाहिजे, असे या कवितेतून प्रतिपादित होते. लेखणीला परिवर्तनाचे शस्त्र मानणारी ही कविता साहित्यिकाच्या सामाजिक उत्तरदायित्वाची प्रभावी घोषणा ठरते.

‘भाषा संस्कार’ ही कविता मराठी भाषेबद्दलचा आत्मीय अभिमान व्यक्त करणारी हृदयस्पर्शी रचना आहे. मराठी ही केवळ संवादाची भाषा नसून संस्कारांची, अस्मितेची आणि सांस्कृतिक परंपरेची वाहक आहे, ही भावना कवी अत्यंत उत्कटतेने व्यक्त करतो. मातृभाषेला मायमाऊलीचे रूप देत तिच्या वात्सल्यपूर्ण स्पर्शाचा अनुभव देणारी ही कविता मराठी भाषेच्या गौरवगीतासारखी वाटते.

‘बसवण्णा’ या कवितेत कवीने महान समाजसुधारक, तत्त्वज्ञ आणि मानवतावादी विचारवंत बसवेश्वर यांच्या कार्याचा सारगर्भित गौरव केला आहे. समता, श्रमप्रतिष्ठा आणि मानवमुक्तीच्या विचारांना अभिव्यक्त करणारी ही कविता समाजपरिवर्तनाच्या चळवळींच्या ऐतिहासिक परंपरेचे स्मरण करून देते.

या संग्रहाचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे कवीच्या संवेदनशील मनाचा व्यापक आवाका. दैनंदिन जीवनातील साध्या घटनांमध्येही ते जीवनाचे गूढ, सौंदर्य आणि मूल्ये शोधतात. त्यांच्या कवितांमध्ये आशावाद आहे, सकारात्मकतेची ऊर्जा आहे आणि मानवी नात्यांबद्दलची अपार आस्था आहे. म्हणूनच या कविता वाचकाला केवळ भावनिक अनुभव देत नाहीत, तर विचारप्रवृत्तही करतात.

बाबू कुमठेकर यांच्या साहित्याला संगीतविश्वानेही दिलेली दाद उल्लेखनीय आहे. ‘शब्दझुला’ मधील गीतांना ज्येष्ठ गायिका चारुशीला बेलसरे, सुप्रसिद्ध गायक रविंद्र साठे यांसारख्या नामवंत कलाकारांनी स्वर दिले आहेत. त्यांच्या भक्तिगीतांनी महाराष्ट्रातील धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांत लोकप्रियतेचे शिखर गाठले आहे. ही लोकमान्यता त्यांच्या लेखणीच्या सामर्थ्याचीच साक्ष देते.

एकूणच, ‘अंतर्मनीचे भाव तरंग’ हा काव्यसंग्रह संवेदनशील मनाच्या स्पंदनांचा, जीवनानुभवांच्या गहिऱ्या जाणिवांचा आणि मानवी मूल्यांच्या शोधाचा एक समृद्ध दस्तऐवज आहे. या संग्रहातील कविता वाचकाला अंतर्मुख करतात, सामाजिक भान जागृत करतात आणि जीवनाकडे अधिक व्यापक, मानवी आणि सकारात्मक दृष्टीने पाहण्याची प्रेरणा देतात.

मराठी काव्यसाहित्यात मोलाची भर घालणारा हा संग्रह रसिक वाचकांसाठी एक भावसमृद्ध आणि विचारप्रवर्तक साहित्यिक अनुभव ठरतो.

तर मा.संतोष काळे मुख्याध्यापक, श्री टागोर माध्यमिक विद्यालय आणि कार्याध्यक्ष, पिंपरी चिंचवड मुख्याध्यापक संघ याप्रसंगी शुभेच्छा देताना म्हणाले की”आदरणीय बाबू फिलीप डिसुजा सर यांच्या वैवाहिक जीवनाला उद्या 44 वर्षे पूर्ण होत आहेत, हा क्षण खरंच दुहेरी आनंदाचा आहे. संसाराचा गोड प्रवास यशस्वी करतानाच त्यांनी आपल्या लेखणीतून समाजमनाला स्पर्श करणारे साहित्य निर्माण केले.

‘अंतर्मनीचे भाव तरंग’ हा त्यांचा पहिला ई-काव्यसंग्रह म्हणजे त्यांच्या 44 वर्षांच्या सहजीवनातील अनुभव, संवेदना आणि अंतर्मनात उमटलेले तरंगच आहेत. बँकेच्या सेवेतून निवृत्त झाल्यानंतरही शब्दांची सेवा अखंडपणे सुरू ठेवणे ही बाब सर्वांसाठी प्रेरणादायी आहे. ‘शब्दझुला’, ‘आवर्त’, ‘आशय’ नंतर आता ई-बुकच्या माध्यमातून ते नव्या पिढीपर्यंत पोहोचत आहेत, हे विशेष कौतुकास्पद.

“बाबू सरांना 44व्या लग्नवाढदिवसाच्या व ई-काव्यसंग्रह प्रकाशनाच्या मनःपूर्वक शुभेच्छा! त्यांच्या लेखणीला असेच बळ मिळो आणि त्यांच्या भावतरंगांनी वाचकांची मने जिंकत राहोत, हीच सदिच्छा.”

“44 वर्षांच्या सुखी संसारासोबत शब्दांचीही यशस्वी साथ! बाबू डिसुजा सरांच्या ‘अंतर्मनीचे भाव तरंग’ या पहिल्या ई-काव्यसंग्रहास व लग्नवाढदिवसास हार्दिक शुभेच्छा. निवृत्तीनंतरही लेखणीतून समाज प्रबोधन करणारे डिसुजा सर खऱ्या अर्थाने युवकांसाठी आदर्श आहेत.””