मुंबई (गुरुदत्त वाकदेकर):
सेवा मंडळ एज्युकेशन सोसायटी संचालित श्रीमती मणिबेन एम. पी. शाह कला आणि वाणिज्य स्वायत्त महिला महाविद्यालयात तृतीय वर्षातील विद्यार्थिनींना महाविद्यालयीन शिक्षणासोबतच नवीन शिक्षण प्रणाली अंतर्गत प्रत्यक्ष कामाचा अनुभव देणाऱ्या ऑन द जॉब ट्रेनिंग (ओजेटी) या उपक्रमामुळे विद्यार्थिनींच्या करिअरला नवी दिशा मिळत असून, अनेक विद्यार्थिनींना प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतर उत्कृष्ट नोकरीच्या संधी प्राप्त झाल्याची आनंददायी बाब समोर आली आहे. शैक्षणिक ज्ञानाबरोबरच कौशल्य विकासावर भर देणाऱ्या या उपक्रमामुळे विद्यार्थिनींच्या आत्मविश्वासात लक्षणीय वाढ झाली आहे.
महाविद्यालयाच्या सर्व विभागांच्या पुढाकारातून आणि विविध संस्थांच्या सहकार्याने हा उपक्रम राबविण्यात आला. या अंतर्गत विद्यार्थिनी विविध शाळा, कार्यालये, प्रसार माध्यमे, स्वयंसेवी संस्था आणि उद्योग क्षेत्रात जाऊन १०० तासांचे प्रशिक्षण पूर्ण करतात. या प्रशिक्षणादरम्यान विद्यार्थिनींना केवळ कामाची ओळखच नाही, तर जबाबदारी, वेळेचे व्यवस्थापन, संवाद कौशल्य आणि समस्या सोडविण्याची क्षमता यांसारखी जीवनावश्यक कौशल्ये आत्मसात करण्याची संधी मिळाली. या प्रशिक्षणाचा सर्वात सकारात्मक परिणाम म्हणजे अनेक विद्यार्थिनी प्रशिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर त्याच संस्थांमध्ये नोकरीची संधी मिळाली.
मराठी विभागातील आठ विद्यार्थिनींनी रिटेल सेल्स असोसिएट ट्रेनिंग प्रोग्राम या प्रकल्पात ग्राहकांशी व्यावसायिक संवाद व विक्री कौशल्याचे प्रशिक्षण (ओजेटी) अंतर्गत पूर्ण केले. त्यानंतर त्यांना सेन्को गोल्ड अँड डायमंड्स, कॅरेटलेन, तनिष्क, त्रिभुवनदास भीमजी झवेरी आणि तनिष्क यांसारख्या नावाजलेल्या दागिन्यांच्या दुकानांमध्ये नोकरीची संधी मिळाली. हे विशेष प्रशिक्षण जीईएमएस कार्यक्रम (जेम्स कार्यक्रम) हा इंटरनॅशनल जेमोलॉजिकल इन्स्टिट्यूट (आयजीआय) यांचा सीएसआर (कॉर्पोरेट सोशल रिस्पॉन्सिबिलिटी) उपक्रम असून, अॅसेट्झ सोशल रिस्पॉन्सिबिलिटी असोसिएशन (एएसआरए) यांच्या माध्यमातून याची प्रभावी अंमलबजावणी करण्यात आली आहे. या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश विद्यार्थिनींना कौशल्याधारित प्रशिक्षण देऊन त्यांना रोजगारक्षम बनवणे हा आहे.
या उपक्रमात सहभागी झालेल्या विद्यार्थिनींनी आपल्या अनुभवांविषयी सांगताना म्हटले की, “पुस्तकी ज्ञानापेक्षा प्रत्यक्ष काम करताना मिळणारा अनुभव खूप वेगळा असतो. सुरुवातीला थोडी भीती वाटत होती, पण हळूहळू आत्मविश्वास वाढला. शिक्षक आणि संस्थेतील मार्गदर्शकांनी दिलेल्या मार्गदर्शनामुळे आम्ही काम व्यवस्थित शिकू शकलो.” विद्यार्थिनींच्या कामातील प्रामाणिकपणा, वेळेचे पालन आणि कार्यक्षमता पाहून संबंधित संस्थांनी त्यांना कायमस्वरूपी नोकरी देण्याचा निर्णय घेतला आहे.
महाविद्यालयाच्या प्राचार्य डॉ. अर्चना पत्की यांनी सांगितले की, “ओजेटी हा उपक्रम विद्यार्थिनींच्या सर्वांगीण विकासासाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे. यामुळे विद्यार्थिनींना केवळ नोकरी मिळविण्यास मदत होत नाही, तर त्यांना जबाबदार नागरिक बनण्याची प्रेरणाही मिळते. भविष्यातही अशा उपक्रमांना अधिक व्यापक स्वरूप देण्याचा आमचा प्रयत्न असेल.” तसेच सेवा मंडळ एज्युकेशन सोसायटी संस्थेच्या प्रमुखांनीही या उपक्रमाचे कौतुक करत म्हटले की, विद्यार्थिनींमध्ये काम करण्याची तयारी आणि शिकण्याची वृत्ती अत्यंत सकारात्मक आहे. त्यांच्या क्षमतेची ओळख करून त्यांना संधी देणे हे आमचे कर्तव्य आहे. या उपक्रमामुळे संस्थांना सक्षम आणि प्रशिक्षित मनुष्यबळ मिळत आहे.
या यशस्वी उपक्रमामागे प्राध्यापकांचे मार्गदर्शनही तेवढेच महत्त्वाचे ठरले आहे. विद्यार्थिनींना योग्य संस्था निवडणे, प्रशिक्षणाच्या काळात नियमित पाठपुरावा घेणे आणि त्यांच्या अडचणी सोडविणे यासाठी प्राध्यापकांनी सातत्याने प्रयत्न केले. त्यामुळे विद्यार्थिनींनी प्रशिक्षण काळात उत्तम कामगिरी बजावली. शैक्षणिक क्षेत्रात केवळ गुणांपेक्षा कौशल्यांना महत्त्व दिले जात असताना ओजेटी सारखे उपक्रम विद्यार्थिनींसाठी अत्यंत उपयुक्त ठरत आहेत. ‘शिका आणि कमवा’ या संकल्पनेला मूर्त रूप देणाऱ्या या उपक्रमामुळे विद्यार्थिनींना शिक्षणासोबतच आर्थिक स्वावलंबनाचीही जाणीव होत आहे. एकंदरीत, ऑन द जॉब ट्रेनिंग या उपक्रमामुळे विद्यार्थिनींच्या करिअरमध्ये सकारात्मक बदल घडून येत असून, त्यांना उज्ज्वल भविष्याची दिशा मिळत आहे.
