नागपंचमीच्या निमित्ताने शिवनगे मराठी शाळेत सापांविषयी मार्गदर्शन

विद्यार्थ्यांना सर्पसंवर्धन व सुरक्षिततेचा संदेश

*चंदगड*

नागपंचमी सणाचे औचित्य साधून शिवनगे मराठी शाळेत विद्यार्थ्यांसाठी सापांविषयी माहिती, जनजागृती आणि मार्गदर्शनपर कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले. या कार्यक्रमातून विद्यार्थ्यांमध्ये सापांविषयी असलेले गैरसमज दूर करून सापांच्या विविध प्रजाती, विषारी व बिनविषारी सापांची ओळख, सापांपासून घ्यावयाची काळजी तसेच सर्पसंवर्धनाचे महत्त्व याबाबत सविस्तर मार्गदर्शन करण्यात आले.

या कार्यक्रमासाठी शिवनगे गावचे सुपुत्र व सर्पमित्र दानोली शाळेचे माध्यमिक शिक्षक रोहन पाटील सर यांनी विशेष उपस्थिती लावली. त्यांनी विद्यार्थ्यांना सापांच्या विविध प्रजातींबाबत अत्यंत सोप्या आणि रंजक पद्धतीने माहिती दिली. विषारी व बिनविषारी सापांमधील फरक, सापांचे अधिवास, त्यांचे पर्यावरणातील महत्त्व तसेच साप दिसल्यानंतर घ्यावयाची योग्य काळजी याबाबत त्यांनी विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले.

यावेळी सापांविषयी समाजात प्रचलित असलेल्या अनेक गैरसमजांवरही त्यांनी प्रकाश टाकला. साप हा मानवाचा शत्रू नसून पर्यावरणातील अन्नसाखळीचा महत्त्वाचा घटक आहे, हे त्यांनी विद्यार्थ्यांना समजावून सांगितले. सापांना विनाकारण मारू नये, त्यांना त्रास देऊ नये आणि साप आढळल्यास सुरक्षित अंतर ठेवून प्रशिक्षित सर्पमित्रांशी संपर्क साधावा, असा महत्त्वपूर्ण संदेश त्यांनी दिला.

विशेष म्हणजे, साप पकडतानाचे अनेक व्हिडिओ रोहन पाटील सर यांनी विद्यार्थ्यांना दाखविले. त्यामुळे विद्यार्थ्यांना साप पकडण्याची पद्धत, सर्पमित्रांची भूमिका आणि सापांना सुरक्षितपणे नैसर्गिक अधिवासात सोडण्याचे महत्त्व प्रत्यक्ष उदाहरणांसह समजले. या प्रात्यक्षिकात्मक मार्गदर्शनामुळे विद्यार्थ्यांच्या मनातील सापांविषयीची भीती कमी होण्यास मदत झाली आणि त्यांच्यामध्ये वैज्ञानिक दृष्टिकोन निर्माण झाला.

नागपंचमीच्या पारंपरिक पार्श्वभूमीला आधुनिक वैज्ञानिक दृष्टिकोनाची जोड देत आयोजित करण्यात आलेला हा उपक्रम विद्यार्थ्यांसाठी अत्यंत ज्ञानवर्धक आणि आनंददायी ठरला. सण-उत्सवांच्या माध्यमातून पर्यावरण संवर्धन, वन्यजीव संरक्षण आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन यांचा संदेश विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचविण्याचा हा स्तुत्य प्रयत्न असल्याचे उपस्थितांनी सांगितले.

याप्रसंगी राज्य आदर्श शिक्षक पुरस्कार प्राप्त शिक्षक जे. डी. पाटील सर यांनीही विद्यार्थ्यांना नागपंचमी सणाविषयी, आपल्या पूर्वजांच्या परंपरा आणि सापांविषयीची माहिती दिली. नागपंचमी हा केवळ धार्मिक परंपरेचा सण न राहता निसर्गातील जैवविविधता, सर्पसंवर्धन आणि पर्यावरणाशी असलेले आपले नाते समजून घेण्याचा दिवस म्हणूनही त्याकडे पाहिले पाहिजे, असे त्यांनी सांगितले.

कार्यक्रमाला शाळा व्यवस्थापन समितीचे अध्यक्ष पंकज पाटील सतसेच अध्यापक पांडुरंग भोसले सर उपस्थित होते. उपस्थित मान्यवरांचे शाळेच्या वतीने स्वागत करण्यात आले. कार्यक्रमाच्या शेवटी शाळेचे मुख्याध्यापक अनंत पाटील सर यांनी उपस्थित मान्यवरांचे, मार्गदर्शकांचे आणि सहकार्य करणाऱ्या सर्वांचे आभार मानले.

विद्यार्थ्यांना पुस्तकातील ज्ञानाबरोबरच प्रत्यक्ष जीवनातील अनुभवाधारित आणि वैज्ञानिक माहिती मिळावी, या उद्देशाने आयोजित करण्यात आलेला हा नागपंचमी विशेष मार्गदर्शन कार्यक्रम विद्यार्थ्यांच्या स्मरणात राहणारा ठरला.